ปีนี้อะไรๆ ก็มาเร็วกว่าที่เราคิด ไม่ว่าจะเป็นฤดูกาลที่เปลี่ยนแปลง หน้าฝนที่มาเร็วกว่าทุกๆ ปี อาจเป็นเพราะภาวะโลกร้อน หรือด้วยเหตุผลใดทางธรรมชาติก็ตามแต่ รวมทั้งบรรดานกชายเลน ที่ปีนี้ดูจะมาเร็วกว่าปกติ ในวันที่อากาศร้อนแสนร้อน นกชายเลนที่อพยพก็ยังทำหน้าที่ของพวกเขาตามปกติ นั่นคือการเดินทางที่แสนจะยาวไกล จากซีกโลกทางเหนือ ลงมาหาความอบอุ่นของซีกโลกทางใต้ ประเทศไทยก็เป็นอีกที่หนึ่งที่บรรดานกชายเลนต่างแวะเวียนกันมาทุกปี บางพวกก็ใช้เป็นที่พักพิงชั่วคราวก่อนที่จะเดินทางต่อไป และบางพวกก็ใช้เป็นที่พักหากินตลอดทั้งฤดูหนาว จนกว่าจะถึงเวลาที่ต้องเดินทางกลับบ้านเพื่อทำรังวางไข่ต่อไป

Red-Wattled Lapwing

        แม้ว่านกชายเลนจะเป็นนกที่ไม่เป็นที่น่าสนใจเท่านกป่า ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของสีสัน หรือแม้แต่สภาพอากาศของการไปดูนกชายเลนก็ตามที แต่หารู้ไม่ว่านกชายเลนเหล่านี้ก็มีความน่าสนใจอยู่ไม่ใช่น้อย การจำแนกนกชายเลนได้นั้น ยากพอพๆ กับการมองหาดวงดาวในท้องฟ้าเลยทีเดียว แต่สิ่งที่จะช่วยให้เราสามารถมองเห็นลักษณะของเขาได้ดีขึ้นก็ต้องมีอุปกรณ์เข้ามาช่วย อย่างTelescope ดีดีสักยี่ห้อ เพื่อฤดูกาลนกอพยพนี้โดยเฉพาะ ร่วมกับหนังสือคู่มือดีดีสักเล่ม เท่านี้ก็ทำให้การดูนกชายเลนมีความสุขมากขึ้นเยอะเลยทีเดียว

Common Redshank

          ตั้งแต่กลางเดือนสิงหาคมไปจนถึงเดือนมีนาคม นกชายเลนต่างอพยพข้ามน้ำข้ามทะเลลงใต้เพื่อหาแหล่งหากินยามที่ฤดูหนาวมาเยือนถิ่นที่อยู่อาศัย โคกขาม จ.สมุทรสาครเป็นแห่งแรกที่ต้อนรับนกชายเลนเหล่านี้ ซึ่งช่วงนี้เป็นช่วงเวลาที่น่าสนใจเป็นพิเศษของการดูนกชายเลน เพราะนกชายเลนที่เพิ่งอพยพมานั้น ยังคงใส่เสื้อผ้า (ชุดขน) ในฤดูผสมพันธุ์อยู่นั้นเอง (สังเกตได้จากในภาพ) ซึ่งโดยปกติแล้ว นกชายเลนที่มาปรากฎตัวในบ้านเรานั้น ส่วนใหญ่จะเป็นชุดขนนอกฤดูผสมพันธุ์ที่เป็นสีน้ำตาลหรือสีเทาตุ่นๆ ทั้งสิ้น ความตื่นตาตื่นใจก็จะอยู่ตรงนี้แหละ เพราะนกชายเลนในชุดขนผสมพันธุ์นั้น มีสีสันสวยงามไม่แพ้นกป่า แถมการจำแนกชนิดนั้น ก็ง่ายยิ่งขึ้น เพราะจะมีจุดเด่นที่ชัดเจนกว่าชุดขนนอกฤดูผสมพันธุ์นั่นเอง

Wood Sandpiper

      สำหรับคนที่สนใจดูและถ่ายภาพนกด้วยนั้น การใช้กล้องส่องทางไกลต่อกับกล้องดิจิตอลตัวโปรดของคุณก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่เป็นที่นิยมและค่อนข้างประหยัดกว่าการซื้อกล้อง DSLR พร้อมเลนท์ตัวยาว และใหญ่สักตัว กล้องส่องทางไกลต่อกับกล้องดิจิตอลนั้น ในวงการดูนกเรียกกันว่า “ดิจิสโคป” การนำกล้องส่องทางไกลต่อกับกล้องดิจิตอลต้องอาศัย adaptor เป็นตัวเชื่อมต่อ ทำให้สามารถใช้งานได้เหมือนกล้อง DSLR พร้อมเลนส์ซูมระยะไกลเลยทีเดียว

Lesser-Sanded Plover

     ในที่นี้จะขอแนะนำกล้องส่องทางไกลยี่ห้อ Nikula N20-6x85 ที่ทางร้านเราจำหน่ายอยู่ ใช้ร่วมกับ Canon A95 ซึ่งเป็นกล้องดิจิตอลที่ใช้ต่อกับ adaptor ของเราได้ โดยสถานที่ที่เลือกไปทดสอบนั้นคือ โคกขาม จ.สมุทรสาครนั้นเอง โดยช่วงเวลาที่ดูนกชายเลนและถ่ายภาพได้ดีนั้น ต้องให้ความสำคัญกับแสงที่ตกกระทบกับตัวนก เนื่องจากนกชายเลนจะมีสีค่อนไปทางขาว หรือสีอ่อนๆ การเลือกเวลาที่เหมาะสมจะมีส่วนช่วยให้การดูนกและถ่ายภาพท่ามกลางแสงแดดที่แรงจัดได้ดียิ่งขึ้น  ช่วงเวลาที่ดีนั้นควรเป็นช่วงเช้า ตั้งแต่ 7 โมงเช้าไปจนถึง 11 โมง จากนั้นก็แยกย้ายกันไปพักผ่อน รอเวลาที่แสงจะดีอีกครั้งประมาณ บ่าย 4 โมงเย็น เพราะแสงที่แรงเกินไปจะทำให้สีตัวนกนั้นพุ้งกระจาย ส่วนระยะที่จะทำให้ถ่ายภาพนกได้ดี สำหรับกล้อง Nikula N20-60x85 ร่วมกับ Canon A95 พร้อมต่อ Adaptor แล้วนั้น จะอยู่ที่ประมาณ 10-20 เมตร และระยะซูมที่ 15 การเข้าใกล้นกได้ขนาดนั้น จะทำให้ภาพที่ถ่ายได้ ค่อนข้างชัดเจนกว่าระยะซูมอื่นๆ ในวันที่นำกล้องไปทดสอบนั้น สภาพอากาศร้อนจัด ลมค่อนข้างแรง ทำให้ต้องใช้ถุงทรายถ่วงขาตั้งกล้องช่วย เพื่อให้ได้ภาพที่คมชัดมากขึ้น คุณภาพของภาพที่ได้นั้น ขึ้นอยู่กับคุณภาพของกล้องส่องทางไกลและกล้องดิจิตอลที่ใช้คู่กัน รวมถึงข้อแม้อื่นๆ แวดล้อม เช่น เรื่องของแสง อากัปกิริยาของนก ขนาดของนก และอื่นๆ หลายปัจจัย

Little Cormorant

            เทคนิคเล็กๆ สำหรับการถ่ายภาพนกชายเลน คือ เราต้องรู้จุดเด่นของนกชายเลนนั้นๆ นกบางชนิดอาจจะมีจุดเด่นที่ปาก เช่น นก Curlew Sandpiper ที่จะมีปากที่โค้งลง ที่เป็นจุดที่แตกต่างจากนกตัวอื่น เราก็ต้องเลือกถ่ายตอนที่นกยืนนิ่งๆ ให้เห็นปากได้ชัดเจน เป็นต้น

Painted Stork

        เมื่อฤดูกาลอพยพมาถึง อย่ามัวแต่นอนขี้เกียจอยู่ที่บ้าน หยิบกล้องคู่กายของท่านขึ้นมาปัดฝุ่น และออกไปมองหานกแถมนาเกลือ ที่โคกขาม จ.สมุทรสาคร ที่อยู่ใกล้กรุงเทพฯ แค่ไม่กี่กิโล รับรองว่าการดูนกชายเลนนั้นสนุกกว่าที่คิด และท้าทายความสามารถในการดูนกได้ไม่มากก็น้อย แล้วพบกันค่ะ

นู๋เรน @ โคกขาม   สค. 2551